Diuina Proporcio
Achteraan het tweede deel over de architectuur staat opnieuw de tekening van een hoofd, nu met slechts enkele verticale lijnen, maar met bovenaan de woorden Diuina Proporcio, zonder enige berekening of verwijzing, terwijl in de tekst bij de eerste tekening nergens voorkomt. Is het voor de drukker bedoeld of waarvoor dan ook, we weten het niet.
Titel en tekening voeden wel onterecht bij weinig kritische mensen het geloof dat de tekening een illustratie is van de gulden snede.
Ik zou zeggen: "lees wat meer over Pacioli en het boek dat eigenlijk uit drie verschillende boeken bestaat."
Wil je echt meelezen met Pacioli zelf, lees dan het boek Goddelijke verhouding van Dirk Huylebroek, Emma Grootveld en Rinus Roelofs, uitgegeven bij Gompels&Svacina. Hier een meer dan duidelijk citaat bij de tekening waarin Pacioli wel onderverdelingen tekent, en opmerkt dat er aan de kin en het voorhoofd afwijkingen zijn "waarvan de hoeveelheid ons niet bekend is. Het is een effect van irrationale verhoudingen die men niet met een getal kan aanduiden." Hij laat ze daarom over aan het oordeel van het oog van de kunstenaar. Veelbetekenend voegt hij toe "dat de wetenschappen en wiskunde abstract zijn en het nooit mogelijk is ze naar een zichtbare werkelijkheid te vertalen... Hoewel we het teken dat we met een penseel of pen kunnen vormen een punt noemen, is dat niet het wiskundige punt dat Euclides definieert."
Voilà, meer moet dat niet zijn...
Het eerste deel ging over de gulden snede, maar beperkte zich tot wiskunde.
Voor een toepassing in kunst of natuur moet je niet bij Pacioli zijn.
Een heel ander verhaal zal op het einde van diezelfde 16 eeuw klinken. Je leest er meer over in het hoofdstuk Kepler.