Google ClassroomGoogle Classroom
GeoGebraLección de GeoGebra

7al: Z-Toets van een gemiddelde

Tip: meer achtergrond en Illustratieve applets over de centrale limietstelling en hypothesetoetsen vind je op toetsen van hypothesen.

Waarover gaat het

Ga je uit van het idee dat het aangenomen populatiegemiddelde juist is, dan kan je in de steekproevenverdeling de waarschijnlijkheid van het gemeten steekproefgemiddelde (of extremer) berekenen. De Z-toets falsifieert het aangenomen gemiddelde.
  • Stel: Bij een IQ-toets ga je uit van een gemiddelde score , met een standaardafwijking . De aanname van het gemiddelde score van 100 noemen we de nulhypothese: .
  • Bij een steekproef met steekproefgrootte in het hoger onderwijs vindt men echter als steekproefgemiddelde . Het steekproefgemiddelde wijkt dus duidelijk af van het aangenomen gemiddelde.
  • Tegenover de nulhypothese kan je daarom een alternatieve hypothese stellen: het gemiddelde is kleiner dan 100, groter dan 100, verschillend van 100. In dit geval is de alternatieve hypothese uiteraard: het gemiddelde is groter dan 100: . We gaan hierbij uit van een significantieniveau van 5%.
Hoe werkt een Z-toets van een gemiddelde
  • Je kent de standaardafwijking en wil een aangenomen gemiddelde testen in een steekproef.
  • Dit doe je door in de (normaal verdeelde) steekproevenverdeling de kans af te lezen dat (met het aangenomen gemiddelde) het steekproefgemiddelde (of extremer) zich voordoet.
  • Is de p-waarde van het steekproefgemiddelde ( de kans op het steekproefgemiddelde of extremer) kleiner dan 5%, dan verwerpen we het aangenomen gemiddelde. Is de p-waarde groter dan 5% dan behouden we de aangenomen waarde voor het gemiddelde. Een grote kans op een afwijkend steekproefgemiddelde gebruik je m.a.w. als argument om het aangenomen gemiddelde te verwerpen, een kleine kans om het gemiddelde te verwerpen.

Commando ZToetsGemiddelde

Het commando ZToetsGemiddelde heeft volgende syntax: ZToetsGemiddelde(steekproefgemiddelde, , steekproefgrootte, hypothetisch gemiddelde, staart). Als staart kies je uit "<", ">" of "", de aanhalingstekens inbegrepen. Omdat het steekproefgemiddelde hier groter is dan de aangenomen waarde kies je voor ">". Opmerkingen:
  • Met de parameter steekproefgrootte houdt GG rekening met de centrale limietstelling.
  • Met "<" of ">" als staart onderzoek je slechts één uiteinde van de normaalkromme. Je spreekt dan van een eenzijdige toets.
  • Met "" als staart onderzoek je beide uiteinden van de normaalkromme. Je spreekt dan van een tweezijdige toets.
Als uitvoer lees je de waarschijnlijkheid van het gestandaardiseerde het steekproefgemiddelde af en de de waarde van het gestandaardiseerde steekproefgemiddelde in de steekproevenverdeling.

het resultaat interpreteren

Met steekproefgemiddelde =105, standaardafwijking =15, steekproefgrootte n= 40, hypothetisch gemiddelde =100 en staart ">" creëert het commando ZToetsGemiddelde(105, 15, 40, 100, ">") een lijst met 2 elementen: {0.01751, 2.108}.
  • Het tweede element is de zgn. testwaarde. Dit is gestandaardiseerde waarde van het steekproefgemiddelde in de steekproevenverdeling.
  • Het eerste element is de p-waarde van deze testwaarde in de standaardnormale verdeling volgens de gekozen staart. M.a.w. de kans dat je bij een standaardnormale verdeling een waarde bekomt die minstens zo extreem is als de testwaarde 2,108 is gelijk aan 0,01751 (of 1.75%).
De testwaarde berekenen De testwaarde 2.108 is de gestandaardiseerde waarde van het steekproefgemiddelde in de steekproevenverdeling. Met steekproefgemiddelde =105, hypothetisch gemiddelde =100, standaardafwijking =15 en steekproefgrootte =40 wordt deze testwaarde: . De waarschijnlijkheid berekenen Je kan de gevonden waarschijnlijkheid van de testwaarde berekenen met het commando Normaal: 1 - Normaal(gemiddelde, staandaardafwijking, testwaarde):
  • Je kan hierbij de testwaarde invullen in de standaardnormale verdeling.
  • Je kan ook rechtstreeks het steekproefgemiddelde invullen in de steekproevenverdeling.
In onderstaande applet lees je af dat beide hetzelfde resultaat geven.
Je kan de waarschijnlijkheid ook controleren in de app Waarschijnlijkheidsrekening .
  • Open het venster Verdelingen.
  • Vul voor de waarde 0 in en voor de waarde 1, m.a.w.: kies de standaardnormale verdeling.
  • Selecteer als interval het icoon [ (groter dan).
  • In het applet lees je af dat de kans voor de testwaarde 2.108 gelijk is aan 0.01751 (of 1.75%). Het resultaat 1.75% is duidelijk kleiner dan het significantieniveau van 5%. Anders gezegd: het gemeten gemiddelde is te afwijkend om vast te houden aan de aangenomen waarde. De nulhypothese (gemiddelde = 100) wordt daarom verworpen.

uitwerking 1: testwaarde 2.108 invullen in de standaardnormale verdeling

uitwerking 2: steekproefgemiddelde in de steekproevenverdeling

Toon de steekproevenverdeling in de app waarschijnlijkheidsrekening .
  • Het gemiddelde van de steekproevenverdeling is
  • de standaardafwijking van de steekproevenverdeling is
  • met de intervalkeuze [ vind je 0.01751 als waarschijnlijkheid voor het steekproefgemiddelde 105.

rekenen in de steekproevenverdeling